Profilaktyka chorób nowotworowych jelita grubego

Najczestszym i najgroźniejszym nowotworem jelita grubego jest rak(RJG). Na raka jelita grubego zapada rocznie ok 14.000 Polaków. Rak jelita grubego zajmuje  2-gie miejsce na liście "nowotworowych zabójców", z jego powodu umiera rocznie ok 9.000 osób. Przyczyną takiej wysokiej śmiertelności jest zbyt późne rozpoznanie choroby.

Objawy raka jelita grubego na które chorzy zwracają uwagę, takie jak: zmiany w dotychczasowym rytmie i jakości oddawanego stolca, stolce ołówkowate,krwawienia z odbytu, niedokrwistość, utrata wagi, złesamopoczucie, to wszystko są objawy PÓŹNE! Wczesne stadia raka jelita grubego NIE dają zauważalnych objawów!!! Dlatego tak ważna jest wczesna, profilaktyczna diagnostyka.

Jak?

Zalecenia Polskiej Unii Onkologii mówią o teście na krew utajoną, badaniu "per rectum, sigmoidoskopii i na ostatnim miejscu wymieniają kolonoskopię - http://www.puo.pl/badania-profilaktyczne/rak-jelita-grubego (dostęp: 15.10.2014).

Badanie kału nakrew utajoną jest badaniem tanim i łatwym dowykonania, ale... We wczesnych stadiach raka j. grubego nie zawsze występują krwawienia. Badanie to jest również obciążone wysokim odsetkiem wyników fałszywie pozytywnych. Naszym zdaniem jest mało wartościowe we wczesnej diagnostyce RJG.

Badanie "per rectum" jest badaniem bardzo przydatnym w diagnostyce nowotworów, ale tylko tych występujących w zasięgu palca badającego - 9-14cm od zewnętrznegoujścia odbytu.

Sigmoidoskopia i rektoskopia mają "zasięg" do ok 1/4 długości jelita grubego i wymagają dokładnie takiego samego przygotowania chorego jak do kolonoskopii. Kolonoskopia daje jednak możliwość wglądu w całe jelito grube. Stoimy na stanowisku, że wyłącznie kolonoskopia sprawdza się w badaniach przesiewowych. 

Kiedy?

Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych(NPZChN) zaprasza na kolonoskopie chorych miedzy 55-tym a 64-tym rokiemżycia. Zaproszenia są imienne, nie można ich przekazać innym osobom. Ostatnio, w ramach tzw. "badań oportunistycznych" część ośrodków współpracujących z NPZCHN kwalifikuje do badań: 

  • wszystkie osoby w wieku 50 – 65 lat bez objawów takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, biegunka lub zaparcie które pojawiło się w ciągu ostatnich kilku miesięcy, a którego przyczyna nie jest znana, a także chudnięcie lub anemia bez znanej przyczyny,
  • osoby w wieku 40-49 lat bez objawów raka jelita grubego, które miały w rodzinie przynajmniej jednego krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) z rakiem jelita grubego. http://pbp.org.pl (dostęp: 14.10.2014)

Naszym zdaniem, w oparciu nasze własne doświadczenia i w oparciu o polskie publikacje zamieszczone w The New England Journal of Medicine, kolonoskopie przesiewowe "na zaproszenie" powinno się wykonywać u mężczyzn od 45-ego roku życia i 50-tego r.ż u kobiet, a "badania oportunistyczne" od 35 r.ż. dla mężczyzn i 45r.ż. dla kobiet. Badania te powinny być powtarzane co 5 lat. U osób z obciążonym wywiadem rodzinnym - odpowiednio od 30r.ż. u mężczyzn i 40r.ż. u kobiet,indywidualnie określanym okresem powtórzeń kolonoskopii od 1 roku do 3 lat.  

Większość krwawień z dolnego odcinka przewodu pokarmowego można przypisać chorobie hemoroidalnej, jeżeli takowa zostanie u chorego rozpoznana. Rutynowa diagnostyka choroby hemoroidalnej - bad."per rectum" i anoskopia - dają wgląd w ostatnie 15cm jelita grubego, niestety ponad 90% jelita grubego nie jest wtedy uwidaczniane. Aby wykluczyć współistnienie innych schorzeń jelita grubego, towarzyszących chorobie hemoroidalnej i maskowanych przez nią, należy każde krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego traktować jako bezwzględnewskazanie do kolonoskopii, bez względu na wiek pacjenta. Stoimy na stanowisku, że każde wykrycie polipa w badaniu "per rectum" i anoskopii jest wskazaniem do kolonoskopii bez względu na wiek chorego.

Pod pojęciem "kolonoskopia" kryją się dwa zupełnie różne zabiegi - kolonoskopia klasyczna i kolonoskopia wirtualna.

Kolonoskopia klasyczna 

Badaniem pozwalającym ocenić jelito grube jest kolonoskopia. Badanie polega na wprowadzeniu przez odbyt - aż do zastawki krętniczo-kątniczej - miękkiej rury, zwanej kolonoskopem, wyposażonej w mikrokamerę pozwalającą dokładnie ocenić stan jelita i nagrać film z jego wnętrza, dokumentujący wszystkie ew. zmiany patologiczne. Kolonoskop umożliwa również pobranie wycinków błony śluzowej jelita grubego do badan histo-patologicznych, a nawet wykonanie niewielkich zabiegów operacyjnych - np. usunięcia polipa.

Rysunek obok pochodzi z: http://en.wikipedia.org/wiki/Colonoscopy Klasyczna kolonoskopia ma wśród chorych nienajlepszą opinię z racji drastycznych opisów badania dostępnych w sieci, co powoduje, że pacjenci niechętnie poddają się temu badaniu. Znając i rozumiejąc te obawy, współpracujemy wyłącznie z najlepszymi diagnostami: http://www.endo-gastro.pl/o-nas/  Kolonoskopia klasyczna, ze względu na wspomniane wyżej relacje pacjentów,  jest często oferowana "w pakiecie" ze znieczuleniem ogólnym. Uważamy, że dobry specjalista potrafi wykonać bezbolesną kolonoskopię, co oszczędza choremu ryzyka związanego ze znieczuleniem ogólnym. 

 

 

Kolonoskopia "wirtualna" 

Kolonoskopia wirtualna, wykonywana za pomoca nowoczesnych tomografów komputerowych, może być stosowana jako badanie przesiewowe, ale nie może być alternatywą dla kolonoskopii klasycznej. W trakcie badania nie można pobrać wycinków do badania histopatologicznego! Stwierdzenie jakichkolwiek zmian podczas kolonoskopii wirtualnej skutkuje zawsze koniecznością wykonania kolonoskopii klasycznej.

Ostateczne i jednoznaczne rozpoznanie zmian daje wyłącznie kolonoskopia klasyczna w połączeniu z badaniem mikroskopowym wycinków pobranych podczas kolonoskopii Obraz obok pochodzi z artykułu dostępnego w sieci w dn. 03.05.2014: http://www.mp.pl/artykuly/26217

 

Dieta

Każdy z nas może zapobiegać rozwojowi nowotworu jelita grubego stosując dietę bogatą w błonnik, z ograniczonym spożyciem mięsa czerwonego. Idealna wydaje się być dieta "śródziemnomorska". Przykładowy jadłospis: http://www.gotowanie.v9.pl/diety/19.php (dostęp: 13.10.2014)